Interaktywny przewodnik po historii kultury woj. śląskiego


wszystkie trasy (17)


Górnośląska moderna




Lata międzywojenne pozostawiły po sobie wyjątkowe zabytki architektury modernistycznej. Na terenie Górnego Śląska możemy do dziś podziwiać różnorodność architektonicznych form modernizmu, których projektanci czerpali inspirację z tradycji architektury niemieckiej, polskiej, wiedeńskiej, a nawet amerykańskiej. Wpływ na wielość form miały niewątpliwie polityczne podziały terenów Górnego Śląska po I wojnie światowej. Na terenach przydzielonych do Republiki Weimarskiej w latach 20. dominował tzw. styl około 1800. W zachodniej części GOP powstawały więc reprezentacyjne gmachy w formie sześciennych brył z mansardowymi dachami o fasadach opiętych prostymi pilastrami. Na terenach należących do Polski starano się zaznaczyć przynależność narodową poprzez poszukiwanie nowoczesnej architektonicznej formy, która jednocześnie nawiązywać będzie do tradycji. Jednocześnie odcięto się od tradycji pruskiej, którą utożsamiano z XIX wiecznym neogotykiem. Powstające w latach 20. monumentalne budowle nawiązywały do, kojarzonego z polskością, klasycyzmu, wykorzystując także elementy art deco. Architektoniczne wzorce czerpano z Krakowa, skąd pochodziło wielu działających na Górnym Śląsku architektów. Lata 30. przyniosły zasadnicze zmiany w stylu budowania. W części niemieckiej nowoczesna architektura pojawiła się wraz z koncepcją stworzenia trójmiasta i próbą nadania aglomeracji przemysłowej nowego kształtu. Ekspresjonizm pojawiał się na terenie Zabrza, Gliwic i Bytomia w rożnego rodzaju realizacjach - od budynków mieszkalnych po reprezentacyjne i sakralne. Zdecydowanie szybciej modernizm został zaadaptowany na terenach należących do polski. Awangardowe formy architektoniczne miały stać się symbolem postępu i nowoczesności. Odważne projekty i otwartość na nowości zaowocowały wyjątkowymi realizacjami, które do dziś zdobią ulice miast. Szczególnie bogate w modernistyczne gmachy - kamienice, budynki publiczne i reprezentacyjne oraz sakralne są Katowice. Różnorodność form prezentuje przygotowany przez miasto Szlak Moderny. (oprac. hk)