Interaktywny przewodnik po historii kultury woj. śląskiego


wszystkie trasy (17)


Perły PRL-u




Budynki wzniesione w nurcie socrealistycznym budzą mieszane uczucia. A to z powodu skojarzeń z systemem, a to z powodu ich trudnej urody. Obecnie budowle tego typu wracają do łask, czynione są nawet starania, by perły PRL-u objąć opieką konserwatora zabytków. Wiele spośród pereł architektury socrealistycznej zlokalizowanych jest na Śląsku i, podobnie jak w innych miastach Polski, zajmuje eksponowane działki w śródmieściu. Najczęściej są budynkami użyteczności publicznej: mieszczą się w nich urzędy, domy handlowe, baseny miejskie, czy dworce. Nierzadko bryły socrealistyczne kryją w sobie kina, sale koncertowe, ośrodki kultury i teatry. Są wizytówkami miasta, jak dzieje się to chociażby w przypadku hali widowiskowo-sportowej Spodek, która jest obiektem interesującym nie tylko z powodu swojego niebanalnego wyglądu, ale także zastosowania pionierskiego systemu tensegrity, czyli konstrukcji, w której następuje wzajemna stabilizacja elementów rozciąganych i ściskanych. Jednym z bardziej rozpoznawalnych budynków w Katowicach jest także Skarbek - dom handlowy, za którego odważną formę odpowiada znakomity architekt Jurand Jarecki. Na uwagę zasługuje mieszczący się vis-a-vis Skarbka inny dom handlowy - Zenit. Na Śląsku warto także zobaczyć m.in. założenia architektoniczne budowanego w latach 1950-1982 osiedla Nowe Miasto Tychy, a także zlokalizowane w Parku Śląskim imponujące Planetarium. Poprzednia epoka pozostawiła w spadku także neony i szyldy, które zyskują coraz szersze grono entuzjastów. Ponadto na wielu skwerach, placach i parkach wciąż stoją grzeszące socrealistycznym szykiem rzeźby i pomniki. Bibliografia F.Springer, Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u, Kraków 2012