Interaktywny przewodnik po historii kultury woj. śląskiego


wszystkie trasy (17)


Skarby kultury ludowej




Istniała nieprzerwanie od średniowiecza do połowy XX wieku. Kultura ludowa - mówiąc ogólnie - to suma wytworów małych społeczności, zamieszkujących wsie. W Polsce do największego rozkwitu tej formy działalności doszło w XIX wieku, za sprawą zniesienia pańszczyzny. Kultura ludowa jest tradycjonalna - umiejętności i wiedza przekazywane były z pokolenia na pokolenie w formie ustnej, cechowała ją niechęć do innowacji, a najważniejszą rolę w obrębie wiejskich społeczności pełnili najstarsi jej przedstawiciele. Donośne znaczenie w życiu takiej wspólnoty miała religijność z wpływami magiczno-rytualnymi. Wiejskie społeczności wykazywały też skłonności izolacjonistyczne, a co za tym idzie - zróżnicowanie regionalne. Wszystkie te elementy miały decydujący wpływ na wytwory ludowej kultury. Były to najczęściej wytwory anonimowych artystów lub były dziełem wspólnym. Przedmioty powstawały w wielu wariantach: a to na skutek błędu, a to dostosowania ich do nowych wymogów, stąd różnorodność form. Kolejną cechą takiej sztuki jest prymitywizm, który czasem stanowił zamierzony efekt, a czasem był wynikiem użycia niedoskonałych narzędzi lub materiału. Okres największego zainteresowania kulturą ludową przypada w Polsce na romantyzm. Twórcy tej epoki traktowali lud jako źródło mądrości, fundament narodu i społeczeństwa. Wśród zabytków tej kultury na Śląsku na szczególną uwagę zasługuje Szlak Architektury Drewnianej, na którego mapie znajdują się urokliwe kapliczki i kościółki, młyny, dzwonnice, chałupy i karczmy - często w swoim naturalnym otoczeniu. Ponadto warto odwiedzić Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie, gdzie na terenie 20 hektarów prezentowane są zarówno autentyczne budynki (mieszkalne, gospodarcze, sakralne, użyteczności publicznej, rzemieślnicze), jak i elementy wystroju, ubioru i wyposażenia.