Bazylika Najświętszej Marii Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej

Obiekty sakralne
Neogotyk
Józef Stefan Pomian-Pomianowski
1898-1900
Bazylika Najświętszej Marii Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej
ul. Królowej Jadwigi 17
Dąbrowa Górnicza

Bazylika pw. Matki Boskiej Anielskiej powstała wskutek konieczności rozbudowy kościoła pw. św. Aleksandra. Pierwotny kościół został częściowo rozebrany i stał się kaplicą przylegającą do nowej budowli.
Budowę Kościoła Matki Boskiej Anielskiej rozpoczęto w 1898 roku, a ukończono w roku 1900. Gmach został zaprojektowany przez Józefa Stefana Pomian-Pomianowskiego. Jest halową bazyliką w stylu neogotyckim, z poprzeczną kaplicą św. Aleksandra (stanowiącą pozostałości dawnego kościoła). Na układ kościoła składają się trzy nawy, dwa transepty oraz trzy wieże w fasadzie zachodniej i dwie ulokowane po bokach gmachu. Najbardziej charakterystycznym elementem budynku jest główna wieża, sięgająca na wysokość 83,5 metrów. Wewnątrz wieży znajduje się kilka poziomów, m.in. pomost, z którego można podziwiać panoramę miasta. Na szczycie wieży znajduje się stalowy Chełm pokryty blachą.
Wewnątrz świątyni na uwagę zasługuje ulokowana na ołtarzu głównym figura Matki Bożej Anielskiej. Została ona wyrzeźbiona przez Józefa Baltazara Proszowskiego w 1901 roku z drewna cyprysowego. Figura została w 1968 roku koronowana przez ówczesnego metropolitę krakowskiego – Karola Wojtyłę. We wnętrzu znajduje się także obraz Matki Boskiej Anielskiej z dużego ołtarza wcześniejszego kościoła św. Aleksandra.
Od 1901 roku kościół został erygowany i nosi nazwę probazyliki. W 1952 roku świątynia została poddana remontowi. Odnowiono wtedy polichromie według zachowanych kartonów. W czasach stalinowskich kościół uległ zniszczeniom. Prace remontowe są przeprowadzane na bieżąco.