Bielski Syjon (m.in. kościół pw. Zbawiciela, budynek szkolny) w Bielsku-Białej

Budynki użyteczności publicznej
Obiekty sakralne
Klasycyzm
Breuning, Fauerabend
XVIII wiek
Bielski Syjon (m.in. kościół pw. Zbawiciela, budynek szkolny) w Bielsku-Białej
ul. Lutra
Bielsko-Biała

Nazwa Bielski Syjon, przywołująca na pamięć Syjon w Jerozolimie została po raz pierwszy użyta w 1782 r. przez pastora Jana Traugotta Bartelmusa.
Pierwotne założenia składało się z ewangelickiego kościoła Zbawiciela, zabudowań szkolnych i plebanii. Został zbudowany w 1782 roku jako centrum sakralno–szkolne gminy ewangelickiej w Bielsku. Ten późnobarokowo – klasycystyczny budynek został założony na wzniesieniu, w kształcie podkowy.
Centralnym punktem Bielskiego Syjonu jest plac Marcina Lutra, który nosi tę nazwę dopiero od 1989 roku. Na placu stoi jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra wykonany przez Franza Vogla.
Najważniejszą budowlą Bielskiego Syjonu jest kościół pw. Zbawiciela, który jest obecnie kościołem parafialnym Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Zbawiciela w Bielsku-Białej, a także katedrą diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Zbudowany został w latach 1782 – 88 w stylu klasycystycznym wg planu Breuninga przez miejscowego budowniczego Fauerabenda. Wnętrze przebudowano w latach 1848 – 50. Obecny wygląd kościół zyskał dopiero w 1881 r., kiedy w setną rocznicę ogłoszenia patentu tolerancyjnego świątynię przebudowano w stylu neogotyckim. Kilkanaście lat później dodatkowo podwyższono wieżę z narożnymi lizenami i ostrołukowymi oknami. Zwieńczona została ostrołupowym hełmem z oknami dachowymi i narożnymi pinaklami, flankowanymi przez dwie niższe okrągłe wieżyczki, o dachach stożkowych. Elewacje boczne zostały podzielone lizenami oraz ostrołukowymi wnękami okiennymi. W prostokątnym, 3 – bocznie zamkniętym wnętrzu znajdują się dwupiętrowe empory boczne z tralkami i organowe. Ołtarz pochodzi z 4 ćw. XIX wieku, w nim mieści się obraz olejny Ukrzyżowanie, którego autorem jest D. Penther. Organy pochodzą z 1881 roku.
Pozostałe zabudowania gminy to budynek dawnej szkoły z 1782 roku. Szkoła wybudowana została przez Fauerabenda. Przebudowano ją po 1870 roku na plebanię. Jest to budowla prostokątna, 2 – kondygnacyjna, z ryzalitami na osi dłuższych boków. Kryta dachem naczółkowo – przyczółkowym. We wnętrzu sień i klatka schodowa na osi sklepione są kolebkowo. Klasy na parterze zaś są sklepione kolebkowo z lunetami. Do tego założenia, poza plebanią należą jeszcze domy z ok. 1800 roku oraz tzw. nowa szkoła ewangelicka z 1870 toku wybudowana w stylu neorenesansowym.