Pałac Koniecpolskich wraz z zespołem pałacowo-parkowym w Koniecpolu

Pałace / Dwory
klasycystyczny
XVII wiek, przebudowany pod koniec XIX wieku
Pałac Koniecpolskich wraz z zespołem pałacowo-parkowym w Koniecpolu
ul. Zamkowa 27
Koniecpol

Jednym z najcenniejszych zabytków Koniecpola jest niewątpliwie XVII wieczny pałac. Zbudowany na sztucznej wyspie, pomiędzy dwiema odnogami Pilicy w momencie powstania był dworem rodowym Koniecpolskich.
Wcześniej w jego miejscu istniał gmach drewniany. Inicjatorem wzniesienia pałacu był Aleksander Koniecpolski. Po jego śmierci, prace kontynuowane były pod przewodnictwem jego syna, Stanisława Koniecpolskiego. Dwór został zbudowany w stylu renesansowym, jednak pod koniec XVII wieku został gruntownie przebudowany przez ówczesnego wojewodę malborskiego Michała Czapskiego. Nadano mu cech klasycystycznych. Zmiany w architekturze gmachu kontynuował kolejny właściciel pałacu – Aleksander Potocki. Ostatnia znacząca przebudowa miała miejsce pod koniec XIX wieku.
Pałac ucierpiał w czasie II wojny światowej, kiedy w 1945 roku strawił go pożar. Prace rekonstrukcyjne prowadzono, w trosce o zachowanie klasycystycznego stylu, od 1958 do 1961 roku.
Gmach pałacu został zbudowany na planie odwróconej litery „T”. Posiada prostokątny korpus i prostopadłe do niego, pojedyncze skrzydło. Budowla jest trójkondygnacyjna, korpus przykryty dachem czterospadowym, a skrzydło – dwuspadowym. Środkowa część skrzydła występuje przed lico i posiada dobudowaną kondygnację zwieńczoną niewielkim szczytem.
Fasadę gmachu urozmaicają pilastry w środkowej części oraz trójkątny szczyt z herbem ostatnich właścicieli rezydencji – hrabiów Potockich.
W konstrukcji budynku można znaleźć pozostałości dawnej budowli obronnej z I połowy XVII wieku – m.in. zamurowane, rozglifione strzelnice. Prostopadle do frontonu, wzdłuż drogi dojazdowej wznoszą się murowane, klasycystyczne oficyny z przełomu XVIII i XIX wieku.
Od strony północno-zachodniego narożnika z pałacem sąsiaduje ośmioboczna, murowana baszta. Została wzniesiona w pierwszej połowie XVII wieku, a w XIX wieku przebudowana na altanę-pawilon. Posiada pozostałości dawnych funkcjonalności w postaci zamurowanych od środka strzelnic.
Kompleks pałacowy otacza dawny park krajobrazowy, który powstał razem z pałacem, a w drugiej połowie XVIII wieku został przekomponowany. Podobnie jak pałac, park ucierpiał w czasie II wojny światowej. Na terenie zespołu znajduje się także dawna murowana kaplica pałacowa (obecnie: kościół pw. św. Michała Archanioła).